Prowadia-Solnica i wyjątkowe płaskie idole z kości

02 Wrzesień, 2025, 06:30

Na pierwszy rzut oka zwyczajne, ale w rzeczywistości wyjątkowe. Płaskie figurki chalkolityczne wykonane z kości, w kształcie kobiecego ciała, zwane w literaturze naukowej „płaskimi idolami z kości”, były często odkrywane podczas wykopalisk w osadach lub grobach chalkolitycznych w całej Bułgarii.

Choć schematyczne, zachowują informacje o starożytnych zasadach i ukrytych umiejętnościach. Ujawniają zręczność chalkolitycznych rzemieślników w kształtowaniu, cięciu, wierceniu i polerowaniu twardych i trudnych w obróbce kości zwierzęcych. W niektórych przypadkach zachowały się również miedziane pierścienie przymocowane do okrągłych otworów po obu stronach głów figurek.

Kult Bogini Matki

Istniały nawet powszechnie przyjęte standardy wykonania takich kościanych figurek. Były dokładnie określone zasady, jak powinny one wyglądać i jakimi technikami powinny być wykonane. Dlatego znaleziska z różnych regionów kraju łączy podobna wizja, a mistrzowie i uczniowie podążali za ustalonym modelem.

Zagadką pozostaje jednak wciąż ich zastosowanie. Czy noszono je na szyi jako amulety ochronne, czy też przyszywano do ubrań? Jakie znaczenie przypisywano takiej właśnie formie kobiecej postaci?

Powszechnie przyjmuje się, że były one związane z kultem Bogini Matki i miały mieć dobroczynny wpływ na płodność kobiet.

Już w tak odległych czasach, ponad 6500 lat temu, ludzie odczuwali potrzebę przedstawiania w ten intrygujący sposób kobiecej sylwetki, a prawdopodobnie także elementów ubioru. Rzemieślnicy wykorzystywali swoje umiejętności nie tylko do wykonywania praktycznych narzędzi i broni z kości, używanych w życiu codziennym, ale także do tworzenia postaci antropomorficznych.

W tym sezonie archeologicznym w prehistorycznym ośrodku miejskim i wydobywczym soli Prowadia-Solnica odkryto już dwie płaskie figurki z kości, które wzbogacają kolekcję tego typu figurek z tego kompleksu i ujawniają kolejne tajemnice społeczeństwa epoki chalkolitu.