Mikołajki po bułgarsku. Nikulden – tradycje, legendy i karp

6 grudnia w Bułgarii nie znajdziesz dzieci zostawiających skarpety na prezenty od Mikołaja. Tutaj Mikołajki to Nikulden – święto Świętego Mikołaja Cudotwórcy, pełne legend, rodzinnych obiadów i rytuałów, w których głównym bohaterem jest karp.

Święty Mikołaj w Bułgarii to nie pan w czerwonym kubraku przynoszący prezenty – to opiekun rybaków, marynarzy i wszystkich, którzy odważnie wypływają w morze.

Święty Mikołaj – pan morza

Według wierzeń ludowych, Święty Mikołaj jeżeli jest rozgniewany, potrafi wywołać sztormy i wiatry. Dlatego w jego święto, aby mu nie podpaść, wszystkie statki zostają w portach, a rybacy modlą się o spokojne morze. Chcesz popłynąć? Lepiej poczekaj – dziś rządzi Święty Mikołaj!

Karp – bohater dnia

Na bułgarskim stole karp króluje nie w Wigilię, a właśnie 6 grudnia! To prawdziwy gwiazdor tego święta! Legenda głosi, że podczas burzy św. Mikołaj zatkał dziurę w łodzi karpiem i uratował swoich towarzyszy. Od tej pory karp stał się symbolem ochrony i szczęścia, a jego obecność na stole jest obowiązkowa.

Najpopularniejsze danie? Rybnik – karp faszerowany ryżem, orzechami, rodzynkami i pieczony w cieście. Przygotowując go, trzeba uważać na łuski – nadepnięcie może sprowadzić pecha, a największą łuskę trzeba włożyć obowiązkowo do portfela, by przynosiła pieniądze i dobrobyt przez cały rok.

Po świątecznej uczcie kości karpia nie lądują w kosza – pali się je, zakopuje lub wrzuca do wody, aby zapewniły rodzinie zdrowie. Główna kość w kształcie krzyża bywa wszywana w czapkę noworodka jako amulet ochronny.

Stoły pełne smaków i symboliki

Tradycja nakazuje, aby stół tego dnia był bogato zastawiony. Oprócz karpia pojawiają się postne potrawy: gotowana kukurydza, fasola, gołąbki w liścich winogron, pieczona papryka – wszystko w duchu adwentowego postu. Ale na bogato, obficie i do późnej nocy, aby móc ugościć należycie gości.

Imieniny i rytuały integrujące społeczność

Nikulden to także dzień imienin dla osób o imionach: Nikola, Nikolay, Nikolina, Nikoleta, Nenka, Nina, Nino, Kolyo… Odwiedziny u solenizantów nie wymagają zaproszenia – „na imieniny się nie zaprasza”.

Zgodnie z tradycją niezamężne dziewczęta chodziły tego dnia rano do cerkwi, a wieczorem tańczyły horo, podczas którego młodzieńcy wybierali swoją przyszłą żonę. Nadmorskie  miasta, takie jak Burgas czy Warna, obchodzą Nikulden hucznie. W porcie poświęca się łodzie, odbywają się festyny z muzyką i wspólnym biesiadowaniem.

Według ludowych wierzeń, Święty Mikołaj przynosi też pierwszy śnieg – potrząsa swoją białą brodą i z niej spadają pierwsze płatki. Stąd znane bułgarskie przysłowie: „Dziś jego dzień, jutro śnieg”.

Przesłanie Nikulden

Choć w Polsce Mikołajki kojarzą się głównie z prezentami, w Bułgarii Nikulden to mieszanka legend, rytuałów i smaków, które łączą rodzinę, społeczność rybaków i całe nadmorskie miasta. To święto przypomina, że Święty Mikołaj to przede wszystkim strażnik bezpiecznych wód, opiekun rodzin i bohater karpiowego stołu.

Nikulden w kulinarnym wydaniu

Przepis na klasyczny bułgarski karp faszerowany na Nikulden (Rybnik):
Składniki:

• 1 karp (ok. 2 kg)
• 1 szklanka ryżu
• 2 cebule
• 50 g orzechów
• 2 łyżki rodzynek
• 1 marchew
• natka pietruszki
• sok z cytryny
• przyprawy: sól, pieprz, papryka, czubryca (cząber)
• 50 ml oleju

Przygotowanie:

• Oczyść karpia, posól i odstaw na 30 min.
• Podsmaż cebulę i marchew, dodaj ryż, orzechy, rodzynki i przyprawy, podduś do miękkości.
• Napełnij karpia farszem, zaszyj otwór.
• Umieść rybę w natłuszczonej brytfannie, posyp papryką, dodaj plasterki cytryny i trochę wody.
• Piecz w 180°C przez 40–50 min, polewając od czasu do czasu sosem z brytfanny.