Jaskinia Biserna - perła Szumenu w TOP 100

W północno-wschodniej Bułgarii, w okolicach miasta Szumen, kryje się miejsce, które jeszcze niedawno znali głównie speleolodzy i naukowcy. Dziś Jaskinia Biserna, nazywana „Podziemną Symfonią Szumenu”, dołączyła do prestiżowej listy 100 Narodowych Obiektów Turystycznych Bułgarii. To nie tylko wyróżnienie promocyjne, ale przede wszystkim potwierdzenie jej wyjątkowej wartości przyrodniczej i kulturowej.

Położona na terenie Szumeńskiego Płaskowyżu, w granicach Parku Przyrodniczego Szumeński Płaskowyż, jaskinia jest jednym z najcenniejszych elementów lokalnego ekosystemu.

Najdłuższa jaskinia regionu i żywe laboratorium natury

Biserna zwana też Zandana to jedna z największych i najpiękniejszych jaskiń w północno-wschodniej Bułgarii, z imponującą różnorodnością form naciekowych - stalaktytów, stalagmitów i stalagnatów. Wśród nich zobaczymy Zamek, Ul, Kaktusy, Tron, Statek i inne.

To również najdłuższa jaskinia w regionie Szumen. Ma długość ok. 3 km i składa się z dwóch poziomów (górnej i dolnej galerii), między którymi jest ok. 6 m różnicy wysokości. Przez jej wnętrze płynie podziemna rzeka, która przez tysiąclecia rzeźbiła skalne formacje. Co szczególnie niezwykłe, to jaskinia „żywa”. Nacieki kalcytowe wciąż rosną, co w skali europejskiej jest rzadkością.

W świetle latarki krople wody osiadłe na stalaktytach błyszczą niczym perły - stąd nazwa Biserna czyli Perłowa, bo „biser” to po pułgarsku perła. W jej wnętrzu można podziwiać m.in. efektowną Salę Jezior oraz skalne draperie tworzone przez miliony lat.

W pobliżu naturalnego wejścia znajdowało się kiedyś źródło samodiw, znane z cudownej wody. Samodiwy w mitologii bułgarskiej to leśne lub górskie nimfy, duchy natury, często przedstawiane jako piękne kobiety żyjące w lasach, przy źródłach i w górach, którym przypisuje się magiczne moce. Dziś źródło wyschło, a w skale pod nim zachowała się historyczna płyta z napisem z czasów cara Ferdynanda (koniec XIX w.).

Wewnątrz panuje specyficzny, niemal mistyczny mikroklimat i jest stała temperatura około 10-11°C. 

Królestwo nietoperzy

Jaskinia jest domem dla 14 gatunków nietoperzy, co czyni ją obiektem o ogromnym znaczeniu naukowym. Podczas zimowego monitoringu odkryto tu rzadki gatunek - nocka Bechsteina (Myotis bechsteinii), jeden z najbardziej wymagających i cennych wskaźników zdrowych, dojrzałych lasów Europy - gatunek znajdujący się w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów, zaliczony do kategorii NT (ang. Near Threatened „bliski zagrożenia”).

To właśnie ze względu na ochronę tych ssaków wprowadzono restrykcyjny system zwiedzania. Jaskinia jest dostępna wyłącznie wiosną i jesienią. W okresach hibernacji i rozrodu człowiek nie ma tu wstępu. Ten model udostępniania uznawany jest w Bułgarii za przykład realnej, odpowiedzialnej turystyki przyrodniczej.

Od tajemniczego źródła wody do atrakcji turystycznej

O istnieniu jaskini wiedziano już na początku XX wieku, jednak jej pierwsze oficjalne badania przeprowadził w 1928 roku francuski geograf Jean-Denis Barbié.

Przez dziesięciolecia Biserna była zamknięta dla zwiedzających. Wykorzystywano ją jako źródło zaopatrzenia w wodę dla miasta Szumen. Dopiero w ostatnich latach, po przeprowadzeniu prac zabezpieczających i infrastrukturalnych, otwarto ją dla turystów - oczywiście przy zachowaniu ścisłych zasad ochrony.

W cieniu dawnej potęgi

Szumeński Płaskowyż to obszar głęboko zakorzeniony w historii. W pobliżu znajdują się ruiny Twierdzy Szumeńskiej, pamiętającej czasy Pierwszego Cesarstwa Bułgarskiego. To właśnie w tym kontekście narodziła się legenda związana z jaskinią.

Opowieść mówi o boljarze - miejscowym szlachcicu, który w czasach osmańskiej niewoli ukrył w podziemiach ogromny skarb - złote monety i drogocenne kamienie. Wejście do komnaty ze skarbem otworzy się jednak tylko przed osobą o czystym sercu, która nie szuka złota dla własnej korzyści. 

Mówi się również, że „perły”, które dziś widzimy na sklepieniu jaskini, to nie tylko krople wody, lecz skamieniałe łzy jego córki, oczekującej powrotu ukochanego z bitwy. Gdy dowiedziała się, że ten poległ, ukryła się w jaskini, a jej ból był tak wielki, że każda łza zamieniała się w lśniący kamień. 

Prawdziwym skarbem Bułgarii, nie jest jednak złoto, lecz przyroda Bułgarii.

Nowa gwiazda na turystycznej mapie Bułgarii

Wpisanie Jaskini Biserna na listę 100 Narodowych Obiektów Turystycznych ma ogromne znaczenie dla regionu. To nie tylko promocja, ale także większa odpowiedzialność za ochronę tego kruchego ekosystemu.

Dla osób planujących podróż do północno-wschodniej Bułgarii wizyta w okolicach Szumenu może być fascynującym uzupełnieniem wakacji nad Morzem Czarnym. Zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od wybrzeża można zanurzyć się w chłodnym, podziemnym świecie, gdzie natura gra swoją własną, wielomilionową symfonię.

Aby ją odwiedzić, należy dokonać rezerwacji pod numerem telefonu +359 54 800 765. Ponieważ wewnątrz nie ma zasięgu dzwoniąc trzeba uzbroić się w cierpliwość. Trasa zwiedzania ma długość ok. 800 m w jedną stronę i nie jest polecana dla małych dzieci. 

fot. Visit Shumen