Omurtag - tam, gdzie historia spotyka kosmos

Podróżując z nadmorskiej Warny w kierunku dawnej stolicy Bułgarii - Wielkiego Tyrnowa, przez pewien odcinek trasy jedzie się autostradą Hemus, której budowa wciąż nie jest w pełni ukończona i od lat pozostaje jednym z najbardziej wyczekiwanych projektów infrastrukturalnych w kraju. Autostrada kończy się w rejonie wsi Buhovtsi, niedaleko miasta Tyrgowiszte, gdzie zmienia się w zwykłą drogę krajową. Mniej więcej 40 km dalej, przy skrzyżowaniu prowadzącym do miasta Omurtag, uwagę przyciąga niezwykły widok. Na wzgórzu po prawej stronie drogi ustawione są wojskowe samoloty, skierowane tak, jakby właśnie miały poderwać się do lotu.

To Retro Avio Park - otwarty kompleks muzealny poświęcony historii bułgarskiego lotnictwa i podboju kosmosu.

Kosmiczna duma Bułgarii

Park nosi imię Aleksandra Aleksandrowa - drugiego bułgarskiego kosmonauty. Urodził się on właśnie w Omurtagu i dlatego to miejsce ma szczególne znaczenie symboliczne. W czerwcu 1988 roku Aleksandrow odbył lot kosmiczny na pokładzie statku Sojuz TM-5, wraz z radzieckimi kosmonautami Anatolijem Sołowjowem i Wiktorem Sawinyczem. Misja trwała od 7 do 17 czerwca i była ważnym momentem współpracy w ramach programu Interkosmos.
Park został otwarty w 2008 roku na pamiątkę tego wydarzenia i samego Aleksandrowa.

Dziedzictwo lotnictwa

Na terenie kompleksu zgromadzono kolekcję sprzętu wojskowego i lotniczego. Wśród eksponatów znajdują się m.in.:

• myśliwce MiG-19, MiG-21 oraz Su-22, na których latał Aleksandrow, 
• zestawy rakiet przeciwlotniczych, 
• stacja radiolokacyjna Zwezda, 
• inne elementy wyposażenia wojskowego. 

W niewielkim muzeum znajdującym się na terenie parku można zobaczyć archiwalne zdjęcia, dokumenty związane z bułgarską awiacją i kosmonautyką, a także prawdziwy skafander kosmiczny, w którym Aleksandrow odbył swój lot.

Miasto o starożytnych korzeniach

Samo miasto Omurtag ma bogatą historię. Jego nazwa pochodzi od władcy z czasów pierwszego państwa bułgarskiego chana Omurtaga, który panował w latach 814–831. Był on jednym z najwybitniejszych władców swojej epoki.

W 815 roku zawarł trzydziestoletni traktat pokojowy z Bizancjum, przypieczętowany niezwykłą ceremonią w Konstantynopolu (dzisiejszy Stambuł). Co ciekawe, cesarz bizantyjski Leon V Armeńczyk złożył przysięgę według starego obyczaju protobułgarskiego, natomiast chan Omurtag - według tradycji chrześcijańskiej.

Głos przeszłości

Chan Omurtag zasłynął nie tylko jako budowniczy i polityk, ale także jako refleksyjny myśliciel. W historycznej cerkwi Świętych Czterdziestu Męczenników w Wielkim Tyrnowie znajduje się kamienna kolumna z jego inskrypcją, która przeszła do historii: „Nawet jeśli człowiek dobrze żyje, umiera, a inny się rodzi. Niech ten, kto urodzi się później, patrząc na ten napis, wspomni tego, który go stworzył”.

To przesłanie o przemijaniu i pamięci nabiera szczególnego znaczenia w kontekście Retro Avio Parku - miejsca, które łączy historię sprzed ponad tysiąca lat z osiągnięciami ery kosmicznej.

Podróż przez czas i przestrzeń

Retro Avio Park w Omurtagu to nie tylko atrakcja turystyczna, ale także symboliczna przestrzeń, gdzie spotykają się różne epoki - od średniowiecznej Bułgarii, przez zimnowojenną technikę wojskową, aż po podbój kosmosu. Dla podróżnych przemierzających tę mniej znaną część kraju to przystanek, który potrafi naprawdę zaskoczyć i skłonić do refleksji nad tym, jak daleko zaszedł człowiek i jak wiele pozostawił po sobie śladów.