Rodopis i Kopciuszek

Wśród najpiękniejszych i najbardziej znanych baśni jest ta o Kopciuszku. Historię Kopciuszka można znaleźć w setkach wersji na całym świecie, a w samej Europie istnieje ponad 500 różnych wersji.

Osobiście najbardziej lubię wersję opowiedzianą przez Charlesa Perraulta - o chrzestnej wróżce, karocy-dyni, mysich rumakach, szczurze stangrecie, w której na zakończenie kopciuszek wybacza szlachetnie swoim podłym siostrom i macosze i zabiera je ze sobą na królewski dwór.

Piękna Rodopis

Ale czy wiesz, jaka jest najstarsza wersja tej baśni?

Pochodzi ze starożytnego Egiptu i opowiada historię młodej, pięknej niewolnicy Rodopis, której losy do złudzenia przypominają losy Kopciuszka.

Historię Rodopis spisał grecki geograf Strabon w I wieku p.n.e., a więc na długo przed pojawieniem się dobrych wróżek i szklanych pantofelków. Najstarsza znana europejska wersja Kopciuszka autorstwa Basilego została wydana bowiem dopiero w XVII wieku.
 
Według opowiadania Strabona, pewnego dnia, gdy Rodopis się kąpie, sokół (symbol egipskiego boga Horusa) unosi jeden z jej złotych sandałków i upuszcza wprost na kolana faraona. Ten zdumiony niezwykłym znaleziskiem, rozpoczyna poszukiwania właścicielki sandałka w całym królestwie. Kiedy odnajduje Rodopis, oczarowany jej urodą i szlachetnością, czyni ją swoją królową.

Rodopy i Orfeusz

Ale Kopciuszek skłania nas także do innych, bardziej niekonwencjonalnych skojarzeń. Imię egipskiej dziewczyny Rodopis brzmi dla każdego Bułgara niezwykle znajomo - prawie jak nazwa jednych z największych i najpiękniejszych gór Bułgarii – Rodopów.

Z Rodopami zaś związany jest legendarny tracki pieśniarz, muzyk, poeta i prorok - Orfeusz, który żył i umarł w Rodopach. W młodości jednak długo mieszkał w Egipcie, gdzie opanował szereg tajemnych nauk, które następnie wykorzystał w Rodopach. Od jego imienia nauki te nazwano zresztą orfizmem.

Czy to może oznaczać, że opowieść o Rodopis, będącej pierwowzorem Kopciuszku jest w rzeczywistości tracka? Bo faktem jest, że historycy wiedzą bardzo niewiele o Trakach.

Może tak, może nie. Jedno jest pewne, historia Kopciuszka nie ma wyłącznie europejskiego pochodzenia. Na przestrzeni wieków motyw prześladowanej, ale cnotliwej bohaterki, ulegał adaptacjom i zmianom, ale pozostaje wieczny – zmieniają się tylko jej buty – czasami złoty sandałek, a innym razem szklany pantofelek.

Faktem jest też, że nie jest to jedyny egipski ślad związany z Bułgarią. Według legendy, w bułgarskich górach Strandża znajduje się tajemniczy grobowiec egipskiej bogini Bastet, zwanej „boginią kotką”.