Premiera w Bułgarii, finał na Księżycu

Miniaturowa książka poleci na Księżyc. Jej światowa premiera odbywa się w Bułgarii.

Czy książka wielkości kostki cukru może stać się ambasadorką kultury w kosmosie? Niezwykły tom o objętości zaledwie 1 centymetra sześciennego i wadze 3 gramów wyruszy na Księżyc w ramach misji Griffin-1.

Choć projekt ma charakter międzynarodowy, to właśnie Bułgaria stała się miejscem jego pierwszej i jedynej publicznej prezentacji przed lotem w kosmos i to nadaje mu szczególny wymiar symboliczny.

Gdzie i kto stworzył tę książkę?

Pomysł na projekt narodził się w lutym 2025 roku, gdy pojawiła się możliwość wysłania dzieła sztuki na Księżyc jako ładunku misji księżycowej.

Miniaturową publikację stworzył amerykański artysta i introligator Evan Lorenzen (Art and Such Evan). Książka została wykonana w jego pracowni w Stanach Zjednoczonych jako część międzynarodowego projektu artystycznego realizowanego we współpracy z niderlandzką fundacją Moon Gallery.

To ręcznie wykonany mikro-tom, który:

• ma 80 stron,
• zawiera teksty i obrazy 48 twórców z całego świata - pisarzy, filozofów, naukowców i artystów wizualnych,
• został wydrukowany z użyciem archiwalnych pigmentów gwarantujących trwałość od 200 do 400 lat,
• zaprojektowano go tak, aby wytrzymał temperatury od -173°C do +127°C oraz promieniowanie kosmiczne.

Motyw przewodni projektu brzmi „Jak Księżyc widzi Ziemię?”

Książka stanie się drugą publikacją w historii, która wyląduje na Księżycu po Biblii, a zarazem pierwszą zawierającą ludzką sztukę, pierwszym w pełni artystycznym, międzynarodowym dziełem tego typu.  

Dlaczego Bułgaria odgrywa tak ważną rolę?

Choć książka powstała w USA, to jej światowa premiera odbywa się wyłącznie w Bułgarii.

Prezentowana jest do 15 marca w monumentalnej Episkopalnej Bazylice w Płowdiwie - jednym z najważniejszych zabytków w kraju i symbolu europejskiego dziedzictwa kulturowego.

Współorganizatorem projektu po stronie bułgarskiej jest Centrum Projektów - Płowdiw, a inicjatywa została wsparta przez bułgarskie instytucje publiczne. To właśnie w Płowdiwie odbywa się pierwsza w kraju wystawa poświęcona sztuce kosmicznej, której centralnym punktem jest „Książka dla Księżyca”.
Bułgaria nie jest więc miejscem powstania obiektu, lecz krajem, który nadał mu europejską scenę, kontekst kulturowy i międzynarodową widoczność przed startem w kosmos.

Lot na południowy biegun Księżyca

Książka poleci w ramach misji Griffin-1 realizowanej przez amerykańską firmę Astrobotic Technology, a wyniesiona zostanie przez rakietę SpaceX. Lądowanie planowane jest na południowym biegunie Księżyca - obszarze uznawanym za kluczowy dla przyszłych baz księżycowych.
Tam, w ekstremalnych warunkach, miniaturowa książka może przetrwać setki lat i będzie czekać na swojego pierwszego czytelnika z przyszłości.

Kultura, która przekracza granice planety

W czasach, gdy eksploracja kosmosu kojarzy się przede wszystkim z technologią i wyścigiem mocarstw, projekt ten stawia inne pytanie - „Co jako ludzkość chcemy zabrać ze sobą poza Ziemię?”

Fakt, że światowa premiera tego wyjątkowego dzieła odbywa się w Bułgarii, pokazuje rosnącą rolę kraju jako miejsca spotkania sztuki, nauki i nowych technologii. Płowdiw ponownie pokazuje, że potrafi łączyć historię i kulturę z najbardziej ambitnymi projektami współczesnego świata - nawet tymi sięgającymi Księżyca. 

„Książka dla Księżyca” wyrusza symbolicznie w swoją drogę ku Księżycowi z Bułgarii. I to właśnie ten moment warto zapamiętać.