Szipka i złoty wieniec

Góra Szipka jest bez wątpienia wielkim symbolem Wyzwolenia Bułgarii. Niesamowita odwaga bułgarskich ochotników zainspirowała Bułgarów do wzniesienia pomnika upamiętniającego ich poświęcenie.

Pomnik Wolności

Pomysł wzniesienia pomnika na Górze Świętego Mikołaja, dzisiaj znanym jako Szipka, zrodził się zaraz po wyzwoleniu. Jednak polityczne zmagania między rusofilami i rusofobami na jakiś czas odłożyły ten proces. Dopiero w latach dwudziestych XX wieku postanowiono, że pomnik będzie stanowił wyraz szacunku dla wszystkich, którzy zginęli za wolność Bułgarii. Oprócz pieniędzy przekazywanych przez państwo, było też wiele darowizn. Nie zawsze były to duże kwoty, ale były to darowizny od serca.

Pomnik Szipka kosztował wówczas Bułgarów 3 400 000 lewów. W jego budowie aktywnie uczestniczyło wojsko. Brązowy lew został wykonany w Arsenale Wojskowym w Sofii. Został on przetransportowany na wzgórze w 28 oddzielnych częściach i tam zmontowany. Otwarcie pomnika planowano na rok 1930. Ministerstwo Wojny odszukało wszystkich żyjących ochotników wojny rosyjsko-tureckiej i uszyto im oficjalne mundury, które mieli ubrać na zaplanowaną paradę. Jednak wydarzenie zostało przełożone o 4 lata.

Wtedy okazało się, że aby weterani wyglądali dostojnie trzeba im uszyć nowe mundury, bo stare były znoszone. Były to bowiem ciężkie czasy, a ludzie byli bardzo biedni.
 
Uroczyste odsłonięcie pomnika miało miejsce 26 sierpnia 1934 roku. Na wzgórzu zebrały się tłumy. Obchody zapoczątkowało 101 salw. Samoloty krążyły i rozrzucały ulotki z życzeniami z okazji tego święta. Car Borys III wygłosił płomienne przemówienie, które następnego dnia opublikowały wszystkie gazety.
Po raz pierwszy armia bułgarska zaprezentowała się tak poważnie, tak potężnie, demonstrując swoją odradzającą się siłę. Obecne było całe najwyższe kierownictwo wojskowe, na czele z carem Borysem, ministrem wojny i premierem.

Złoty wieniec

Z tego emocjonującego wydarzenia zachowały się trzy pamiątki, które są przechowywane w Narodowym Muzeum Historii Wojskowości – ważący kilka kilogramów złoty wieniec wręczony przez cara Borysa III, nożyczki, którymi przeciął wstęgę oraz symboliczny klucz do pomnika.

Wieniec jest przechowywany w specjalnym pomieszczeniu w Muzeum Historii Wojskowości, w specjalnych warunkach klimatycznych i w tym roku, po 91 latach, po raz pierwszy wystawiono go publicznie i można go było zobaczyć 3 marca, w Dzień Wyzwolenia.

Wieniec został zamówiony specjalnie na odsłonięcie pomnika na Górze Świętego Mikołaja 26 sierpnia 1934 roku. Przeplata się na nim monogram carski z datą wydarzenia i wdzięcznością dla bojowników o wolność Bułgarii.

Niezwykle rzadko zdarza się, aby był wręczany taki wieniec. Car uczynił to po wzruszającym przemówieniu, w którym opowiedział o długiej drodze do wolności, którą przebyli Bułgarzy, dodając: „Każdy pomnik jednak jest niszczony przez czas. Niezniszczalna jest tylko pamięć, która żyje w pokoleniach i inspiruje je do czynów. Taki niewidzialny pomnik musimy wznieść także my w naszych duszach dla wielkiej epopei wyzwolenia, dla nieśmiertelnego wyczynu Szipki i przekazać go naszym pokoleniom”.

Aby zrozumieć i poznać drogę Bułgarów do wolności i znaczenie Szipki, warto odwiedzić Narodowe Muzeum Historii Wojskowości w Sofii, gdzie w odnowionych przestrzeniach wystawienniczych poświęconych wyzwoleniu,  przedstawiona jest historia, przyczyny i rozwój wojny oraz rola Bułgarów w wywalczeniu własnej wolności, bo nie otrzymali oni wolności w prezencie, wręcz przeciwnie, mają ogromne zasługi w pomyślnym zakończeniu wojny.