Całapica - królestwo babeku i wina

Na kulinarnej mapie Bałkanów co roku pojawiają się wydarzenia, które przyciągają smakoszy tradycyjnej kuchni i folkloru. Jednym z nich jest Święto Całapickiego Babeku i Wina, które w 2026 roku odbędzie się 28 marca na otwartej scenie w parku w bułgarskiej wsi Całapica (Tsalapitsa). 

To niewielkie wydarzenie lokalne stało się w ostatnich latach prawdziwym świętem regionalnej kultury - z aromatem dojrzewającej kiełbasy, kieliszkiem domowego wina i muzyką ludową w tle.

Gdzie leży Całapica?

Całapica (bułg. Цалапица) to wieś w południowej Bułgarii, położona niedaleko jednego z najstarszych miast Europy - Płowdiwu. Miejscowość liczy około 3,5 tysiąca mieszkańców i leży na żyznych terenach Niziny Górnotrackiej, znanej z upraw winorośli, warzyw i owoców. 
To właśnie w tym regionie powstała jedna z najbardziej charakterystycznych lokalnych przekąsek –-całapicki babek. Tradycja jego produkcji jest tak silna, że stał się kulinarnym symbolem wsi.

Czym jest babek?

Babek to najprościej mówiąc bałkańska kuzynka dojrzewającej kiełbasy, coś pomiędzy salami a domową, suszoną wędliną.
Powstaje z wysokiej jakości mięsa wieprzowego (czasem z dodatkiem wołowiny), doprawionego solą i aromatycznymi przyprawami - najczęściej pieprzem, papryką czy kminem. Mięso nie jest mielone drobno, lecz krojone na kawałki i nadziewane w naturalne jelito. Następnie kiełbasa dojrzewa przez wiele tygodni, a nawet miesięcy, susząc się w chłodnym, przewiewnym miejscu. 

Efekt? Intensywny smak, zwarta konsystencja i aromat, który świetnie komponuje się z czerwonym winem. W wielu bułgarskich domach babek przygotowuje się na początku zimy, aby był gotowy do jedzenia na wiosnę - właśnie w czasie festiwalu. 

Festiwal, który łączy smak i folklor

Święto babeku w Całapicy odbywa się w ostatnią sobotę marca i w 2026 roku będzie organizowane już po raz szósty. Impreza rozpoczyna się rano ok. godz. 10.00 i trwa do późnego popołudnia.

Najważniejsze elementy wydarzenia to:

• konkurs na najlepszy babek,
• konkurs na najlepsze domowe wino,
• stoiska lokalnych producentów,
• degustacje,
• koncerty muzyki ludowej,
• tradycyjne tańce i występy folklorystyczne.

Co ciekawe, w konkursie mogą startować wyłącznie lokalni producenci. Organizatorzy chcą w ten sposób chronić autentyczność produktu i wspierać miejscową tradycję.

Babek i wino - idealne połączenie

Połączenie babeku i wina nie jest przypadkowe. Region wokół Płowdiwu słynie z produkcji win, a mieszkańcy od pokoleń łączą dojrzewające mięsa z lokalnymi trunkami.

Podczas festiwalu odwiedzający mogą spróbować różnych wariantów babeku, bo każdy dom ma własną recepturę. Jedni dodają więcej papryki, inni czosnku, jeszcze inni suszą kiełbasę dłużej, dzięki czemu staje się twardsza i bardziej aromatyczna.

Mała wieś, wielka tradycja

Choć Całapica nie jest wielkim ośrodkiem turystycznym, festiwal babeku pokazuje coś bardzo charakterystycznego dla Bałkanów - siłę lokalnych tradycji kulinarnych.

To wydarzenie jest nie tylko okazją do degustacji wędlin i wina, ale też do spotkania z bułgarską kulturą - z muzyką, tańcem i gościnnością mieszkańców.
To także przypomnienie, że najciekawsze smaki Europy często rodzą się nie w wielkich restauracjach, lecz w małych wsiach, gdzie receptury przekazywane są z pokolenia na pokolenie.

Choć „całapicki babek” można kupić w bułgarskich sklepach, prawdziwy smak tej wędliny najlepiej poznać tam, gdzie powstaje - w Całapicy. Autentyczny babek z Całapicy to raczej produkt domowy lub rzemieślniczy. Mieszkańcy przygotowują go zimą według starych receptur, a gotowy jest dopiero wiosną. Najlepiej kupić go bezpośrednio od producentów w okolicy Płowdiwu, na lokalnych targach, albo podczas Festiwalu Babeku i Wina w Całapicy.
Najlepszy babek kupuje się nie w sklepie, tylko od znajomego ze wsi.