Dlaczego Bułgarzy noszą obrączkę na prawej ręce

Niedawno przeglądałem zdjęcia i przypomniałem sobie pewną sytuację. Byłem na weselu przyjaciół, którzy mieszkają w Europie Zachodniej i właśnie tam wzięli ślub. Piękna ceremonia, klasyczna oprawa, wszystko „tak jak trzeba”… a jednak coś mi się nie zgadzało.

Zrozumiałem to dopiero, gdy zobaczyłem ślubne fotografie. Wtedy dostrzegłem ten drobny, ale znaczący szczegół - obrączki były na lewej ręce.
Dla nich to zupełnie naturalne. Dla mnie - zaskakujące.
Bo w Bułgarii wszyscy wiemy, że obrączkę nosi się na prawej dłoni. To niemal oczywistość, coś, nad czym się nie zastanawiamy. Właśnie wtedy zacząłem się zastanawiać skąd właściwie biorą się te różnice?

Prawa ręka - symbol, który się czuje, zanim się go zrozumie

W Bułgarii, podobnie jak w Rosji czy Serbii, wybór prawej ręki nie jest przypadkowy. Wynika z głęboko zakorzenionej symboliki związanej z prawosławiem, w którym prawa ręka ma szczególne znaczenie.
Od pokoleń oznacza ona:

• wierność i honor,
• błogosławieństwo,
• składanie przysięgi.

To nią wykonuje się znak krzyża. To nią składa się obietnice. Dlatego właśnie stała się naturalnym miejscem dla obrączki - symbolu małżeńskiego zobowiązania.

Zachodnia perspektywa - bliżej serca

Dopiero za granicą widać, że nie wszędzie jest tak samo. W wielu krajach Europy Zachodniej obrączkę nosi się na lewej dłoni i za tym także stoi historia.
Wywodzi się ona ze starożytnego Rzymu i wiąże się z koncepcją vena amoris, czyli żyły, która miała łączyć serdeczny palec bezpośrednio z sercem.
Choć to tylko piękna legenda, przetrwała wieki. I tak lewa ręka zaczęła symbolizować emocje, uczucia i romantyczny wymiar miłości.

A gdzie w tym wszystkim Polska?

Co ciekawe, patrząc z bułgarskiej perspektywy, Polska wydaje się bardzo „bliska”. Bo choć historia i religia są inne, obrączkę również nosi się na prawej ręce. To pokazuje, jak silnie tradycje potrafią przenikać się ponad granicami i wyznaniami. W polskiej kulturze „prawe” także oznacza coś właściwego, uczciwego i godnego zaufania. Mówimy przecież o „prawej drodze” czy „prawym człowieku”.
W efekcie symbolika staje się uniwersalna - prawa ręka to ręka decyzji i zobowiązań.

Dwie tradycje, jeden sens

Tamten ślub uświadomił mi coś jeszcze. Europa, choć mówi o tym samym, robi to na dwa sposoby.

• Wschód (w tym Bułgaria i Polska) - małżeństwo jako przysięga i zobowiązanie,
• Zachód - małżeństwo jako uczucie i więź serca.

To oczywiście uproszczenie, ale dobrze oddaje różnice w symbolice. To nie są sprzeczności, a raczej dwa różne języki opowiadania o tej samej relacji.

A dziś?

Dziś coraz więcej zależy od nas. Współczesny świat daje większą swobodę niż kiedykolwiek wcześniej. Coraz częściej to nie tradycja, lecz codzienność decyduje o wyborze. Wiele osób wybiera rękę świadomie, kierując się:

• wygodą (prawo- lub leworęczność),
• stylem życia i pracą,
• miejscem, w którym żyją,
• albo po prostu własnym poczuciem symboliki.

Niektórzy zmieniają nawet rękę po przeprowadzce do innego kraju, aby uniknąć pytań lub lepiej dopasować się do otoczenia.
Dziś, gdy wracam myślami do tamtego momentu zdziwienia, widzę w nim coś więcej niż różnicę kulturową.
Bo niezależnie od tego, czy obrączka jest na prawej, czy na lewej dłoni jej znaczenie pozostaje takie samo.
To nie ręka nadaje jej wartość.
To obietnica, którą symbolizuje.