Kultura Marica i najstarsze wino w Europie

29 Wrzesień, 2025, 07:30

W prehistorycznej osadzie niedaleko Pazardżika, w kopcu Junacite, została odkryta najstarsza w Europie izba winiarska. Archeolodzy znaleźli tutaj dowody produkcji wina sprzed 7000 lat! Są to zdaniem naukowców najstarsze dowody produkcji wina na Bałkanach i w Europie, co sprawia, że jest to odkrycie archeologiczne o światowym znaczeniu!

Odkrycie o światowym znaczeniu

Odkrycia dokonano podczas badań domu z epoki kamienia i miedzi, który spłonął w V tysiącleciu p.n.e. „Mieliśmy dość dużą ilość zwęglonych szczątków botanicznych pszenicy, jęczmienia, soczewicy, a nawet ciecierzycy (Cicer arietinum). Dysponujemy również danymi dotyczącymi zbierania owoców leśnych, takich jak jabłka, gruszki, derenie i winogrona” – wyjaśnia profesor z Narodowego Instytutu Archeologicznego.

W jednym z odkrytych domów archeolodzy odkryli ponad trzy tysiące pestek winogron w pobliżu dwóch zniszczonych naczyń. „To znalezisko świadczy o produkcji napoju winogronowego, najprawdopodobniej wina. Jest to w rzeczywistości jeden z najwcześniejszych dowodów na produkcję wina na Bałkanach na ten moment” – podkreśla kierownik wykopalisk.

Miasto Ptaków

Kopiec osadniczy Junacite, znany również jako Miasto Ptaków, jest badany od dziesięcioleci. Stanowisko to jest jednym z najważniejszych zabytków prehistorycznych w Bułgarii, ukazującym życie cywilizacji o wysokim poziomie rozwoju.

Mieszkańcy starożytnej osady byli niezwykle utalentowanymi rzemieślnikami. Wino pili prawdopodobnie w eleganckich i delikatnych ceramicznych naczyniach pokrytych grafitową dekoracją. „W rzeczywistości ta grafitowa dekoracja jest bardzo charakterystyczna dla epoki kamienia i miedzi. W Junacy (Yunatsi) około jedna trzecia naczyń była niewątpliwie zdobiona” – wyjaśniają archeolodzy.

Oprócz wysoko rozwiniętej produkcji ceramiki, starożytni mieszkańcy wyspecjalizowali się również w metalurgii, o czym świadczy znaleziona złota biżuteria. Posiadali również bardzo dobrze rozwiniętą sieć handlową – znaleziono sól z Prowadii, krzemień z północno-wschodnich regionów oraz biżuterię z muszli i skorupek z Morza Egejskiego.

Domy w starożytnej osadzie były nie tylko przestronne – każdy o powierzchni od 60 do 100 m², ale także pięknie zdobione. „Mamy fragmenty tynku ściennego, który również był zdobiony podobnymi motywami jak naczynia ceramiczne” – wyjaśnia archeolog.

„Po raz pierwszy znajdujemy fragment tynku ściennego wokół wejścia do domu, które jest pomalowane czerwoną i białą farbą. Nie możemy powiedzieć, czy jest to związane z jakimś zaklęciem chroniącym dom, czy z czymś innym, ale takie motywy są zazwyczaj rombowe lub spiralne, tworzą meandry z rombem pośrodku” – komentują archeolodzy.

Aşık - kostki do gry lub tajemnicze rytuały

W sąsiednim domu odkryto z kolei pokaźną kolekcję „aşık”, co po turecku oznacza kawałek kości jagnięcia lub koźlęcia, przypominający kostkę do gry.

Tadycyjnie używane one były w dziecięcych grach zręcznościowych. Znaleziono ich ponad czterdzieści, wszystkie o podobnej wielkości i ze śladami obróbki. Wszystkie wykonane były z kości owczych, więc najwyraźniej szukano konkretnego rodzaju kości o określonych wymiarach – wyjaśnia naukowiec.

Archeolodzy sugerują, że „ashiq” były częścią gry lub magicznego rytuału. Żeńskie figurki z kości wiążą się prawdopodobnie z kultem bogini matki, a gliniane rzeźby bogini stanowiły część neolitycznych ozdób uszu i okolicy ust.

Starożytna cywilizacja w Junacite istniała setki, a nawet tysiące lat. Ludzie byli szczęśliwi w Mieście Ptaków – w swoim domu między trzema górami i dwiema rzekami. Ale pod koniec epoki chalkolitu, przybyły stepowe plemiona koczownicze, które położyły kres całej kulturze chalkolitu na Bałkanach.

Kultura Marica, której przedstawiciele uważali ptaki za swoich przodków, na zawsze zapisała się w historii dzięki setkom glinianych figurek i najstarszemu winu w Europie.